Tagarchief: oprecht

Contact maken met leerlingen: de basis!

Contact maken met leerlingen: de basis!

Er wordt vaak gezegd dat leerlingen pas kunnen leren op het moment dat zij een goede relatie hebben met de leraar.
Onzin.
Zo heb ik mij ooit een ongeluk gewerkt voor biologie. Ik wilde minimaal een 8 halen; juist omdat de leraar en ik absoluut niet met elkaar overweg konden. Ik dacht dat zij dacht dat ik het niet kon. Dus ging ik haar bewijzen dat ik het wel kon. En ik haalde de ene 8 na de andere.
Mijn leraar biologie kon overigens wel goed lesgeven. Maar er was geen sprake van “menselijk contact”. Laat staan van “een relatie”. Bovendien was ik toen op een leeftijd waarop ik ervan overtuigd was dat deze leraar helemaal niet menselijk was.
Zoiets.

Ook in de literatuur wordt gesteld dat een goed klassenmanagement en didactische vaardigheden vóór een goede relatie gaan. Een goede relatie maakt immers geen goede les, daar is meer voor nodig.
Aan de andere kant… een kleuter die zich ongelukkig voelt en zit te huilen… hoeveel zal zij leren? Een troostende juf of meester lijkt mij dan echt noodzakelijk om tot leren te komen.
Hoe dan ook…

Vijf tips om contact te maken en te houden met je leerlingen:
1. Het begint al bij binnenkomst. Je staat (als het kan) bij de deur. Je kijkt je leerlingen in de ogen en wisselt een woordje met iedereen. Luister actief!
2. Je meent wat je zegt. Je bent oprecht. Je toont je waardering. Leerlingen voelen het als je je aandacht er niet echt bij hebt en dat gaat uiteindelijk tegen je werken.
3. Je hebt respect voor andere meningen en opvattingen, ook al ben je het er zelf helemaal niet mee eens. Als je je leerlingen oprecht serieus neemt dan merken ze dat en dan nemen ze jou ook serieus.
4. Je bent betrokken bij de leerlingen. Je hebt oprechte belangstelling. Je leeft mee met onvoldoendes, trouwfeesten en nieuwe kleren en je onthoudt het ook.
5. Denk aan je lichaamstaal. Je hebt regelmatig oogcontact, je glimlacht of kijkt eens heel streng, je knipoogt, je staat zeker (op twee benen), je geeft schouderklopjes.

En ja… je mag open zijn over jezelf. Je gedrag, je gevoelens, je meningen en wat je gisteren gegeten hebt. Daarmee bevorder je empathisch gedrag; je geeft zelf het goede voorbeeld.

Zeven onmisbare complimenten… en filosoferen met leerlingen!

Gastblog van Fabien van der Ham
Filosoferen met kinderen;  voor eens een ander kringgesprek
Filosoferen is een bijzondere manier om een (kring)gesprek invulling te geven. Het is zeer verrassend om met kinderen eens wat verder na te denken. Hun redeneringen zijn vaak ontroerend, origineel, creatief en ook verbazingwekkend slim. Filosoferen klinkt moeilijk maar het is vooral heel stimulerend, voor de taalontwikkeling, de morele ontwikkeling en de sociaal-emotionele ontwikkeling. Ook leren ze elkaar op een andere manier kennen en krijgen zo meer begrip voor elkaar. Ook jij als leerkracht leert de kinderen van een andere kant kennen. Je leert nu hoe ze denken in plaats van wat ze denken.

Hoe begeleid je dat dan, filosoferen?
De belangrijkste regel is: stel alleen vragen, geef geen antwoorden. De kinderen moeten zelf nadenken en zodra je als volwassene antwoorden geeft, stoppen de kinderen met denken.
Logisch want ze zijn op school en thuis gewend dat volwassenen hét antwoord geven.

Het is ook belangrijk om je nieuwsgierig op te stellen en een socratische houding aan te nemen. Dat betekent dat je je realiseert dat je zelf net zo min precies weet hoe het leven in elkaar steekt, dat je niet alle antwoorden paraat kunt hebben. Ga er bovendien van uit dat de kinderen jou ook aan het denken kunnen zetten. Kortom, neem ze serieus.

Hoe begin je dan zo’n gesprek?
Een filosofisch gesprek kan beginnen met alles wat aan het denken zet. Dat kan een verhaal zijn, een filmpje, een foto, een schilderij, een gedicht etc. Als het maar een soort verwarring teweeg brengt, een gedachte van hoe zit dat nu eigenlijk. Het mooiste is als de klas vanuit die ‘verwarring’ zelf een filosofische vraag bedenkt. Een filosofische vraag is een vraag waar niet één antwoord op te vinden is maar waar meerdere antwoorden mogelijk zijn.

Een praktijkvoorbeeld
Onderstaand gedicht kun je bijvoorbeeld gebruiken bij een gesprek over identiteit, hoe bijzonder is elk mens eigenlijk?

Uniek
Mijn moeder zegt:
Jij bent echt heel bijzonder
Mijn allergrootste wonder
Maar, mam, hoe kan het dan
Dat er van mij maar eentje is?
Want alles wat gelukt is, wordt steeds meer
Wordt nagemaakt steeds weer
Van knuffelbeer tot breedbeeld-tv
Van alles zijn er minstens twee

© Fabien van der Ham

Bij dit gedicht bedacht groep 7/8 van de Boerhaaveschool in Groningen de vraag ‘Kan er een kopie van jou zijn?’ en zij raakten bij het zoeken naar een antwoord haast in de knoop met hun gedachten zoals je in onderstaand fragment kunt lezen:
‘Eigenlijk kan het niet dat iemand precies hetzelfde als jou is.’
‘Er is altijd wel iets anders. Er zou wel iemand kunnen zijn die heel veel op mij lijkt maar bijvoorbeeld heb jij die moedervlek wel en zij niet.’
‘Ja, of een litteken of iets.’
‘Of een wijnvlek.’
‘Ik denk dat je nooit precies hetzelfde kunt zijn want kijk een kopie van mij zou ook op precies dezelfde plaats moeten hebben gewoond, want ik heb bijvoorbeeld in Nigeria gewoond. Dan zou diegene precies ook daar moeten hebben gewoond.’
‘Dan moet ‘ie hier zitten!’
‘Ja, kijk, als nou precies hetzelfde iemand daar bij de deur staat dan is ‘ie niet precies hetzelfde, want dan zit ‘ie ergens anders waar ik precies niet zit.’
‘Waarom zou een kopie precies op dezelfde plek moeten zitten als jou?’
‘Nou kijk, ik zit dus hier en die kopie moet gewoon precies hetzelfde zijn als ik en die moet precies als ik met deze pen dit doen, maar dat kan niet want ik heb precies die pen al.’

 Denkspieren
Uit dit fragment blijkt ook hoe mooi kinderen op eigen kracht kunnen redeneren. Je hoort de hersens haast kraken; hier worden denkspieren getraind. Wil je ook eens met de kinderen hun denkspieren trainen, op www.filosofiejuf.nl vind je meer inspiratie om te filosoferen met kinderen.

Fabien van der Ham

De 7 onmisbare complimenten die je iedere dag zou moeten uitdelen… aan leerlingen, collega’s en thuis!
1. Ik vind dat je er mooi (goed) uitziet!
2. Ik vind dat je dat goed gedaan hebt!
3. Ik vind dat geweldig! Kun je mij uitleggen hoe je dat gedaan (gemaakt) hebt?
4. Wow! Ik ben er stil van…
5. Ik ben heel erg trots op je!
6. Ik vind het onwijs knap dat je dat voor elkaar gekregen hebt.
… en deze is voor jezelf:
7. Ik heb het goed gedaan. Ik ben trots op mezelf.

Wees specifiek, persoonlijk en enthousiast!