Een agenda leren gebruiken in zeven stappen

1. Het belang
De meeste middelbare scholen werken met Magister. Dat is een online administratiesysteem waar absenten, proefwerken, cijfers, PTA’s en leerlinggegevens in worden bijgehouden. Veel leraren zetten ook het huiswerk in Magister. Veel leraren geven dus het huiswerk en de toetsdata niet op tijdens de les; zij verwijzen naar Magister, waardoor veel leerlingen het huiswerk niet opschrijven en niet maken. Het is dus belangrijk om leerlingen aan te leren (bij voorkeur al in groep 8) om het huiswerk en alle toetsen in een agenda op te schrijven. Bijhouden op een mobiele telefoon wordt ook veel gedaan, maar de praktijk wijst uit dat de aandacht dan snel wordt weggenomen door andere meldingen (van spelletjes, Instagram en Whats-App) waardoor het huiswerk alsnog niet wordt gemaakt.

2. Het doel
Wie schrijft die blijft! Een papieren agenda is dus van schoolbelang, omdat deze alleen gebruikt wordt voor schoolzaken. Als leerlingen tijdig en systematisch met een papieren agenda leren werken, hebben zij hier de rest van hun leven plezier van. Ze moeten het echter wel leren, en volhouden.

3. Introductie bij de leerlingen
a. Vertellen dat ze gaan leren een agenda te gebruiken
b. Vertellen waarom dit een papieren agenda moet zijn
c. Vertellen wat het doel is

4. De stappen doorlopen met de leerlingen
a. Soorten agenda’s
Laat een aantal soorten agenda’s zien op het digibord. Er zijn agenda’s die zo vol staan met plaatjes en andere afleidende zaken, dat het huiswerk weer op het tweede plan komt te staan. Adviseer een kale agenda, die zij zelf eventueel kunnen versieren met plaatjes en tekeningen.
b. Agenda aanpassen
Een handige agenda heeft een dagindeling waarbij de maandag t/m vrijdag verdeeld zijn in twee kolommen; links voor wat af moet zijn en de toetsen, rechts voor wat er die dag gedaan moet worden.
Een Plenda-agenda is duur, maar de indeling is uitstekend. Leer de leerlingen dus om per week alvast de dagen te splitsen met een verticale lijn.
Leer de leerlingen een kleurcode: bijvoorbeeld een rode pen voor toetsen, een groene pen voor maakwerk, een zwarte pen voor iets dat mee naar school moet worden meegenomen en een blauwe pen voor leerwerk. Leerlingen kunnen ook werken met markers of stiften met een dunne punt.
c. Noteren in de agenda
Oefen met de leerlingen hoe zij alles gaan noteren. Spreek afkortingen af. Deel het Stappenplan voor leerlingen uit. Spreek af waar ze dit gaan bewaren (in hun agenda; een opgevouwen bladzijde vastplakken, zodat het plan er niet uit kan vallen).
i. Schrijf op het bord een aantal huiswerkopdrachten, toetsen, maakwerk etc.
ii. Vervolgens doe je voor op het digibord hoe de leerlingen dit in hun agenda moeten noteren. Verwijs hierbij naar het Stappenplan voor leerlingen; laat steeds zien bij welke stap je bent. Hier moet je veel tijd voor uittrekken. Controleer tussendoor steeds of de leerlingen goed opletten, door open vragen te stellen. Bijvoorbeeld: Wat ga ik hier invullen?
iii. Daarna zet je een nieuwe rij opdrachten op het bord. Nu moeten de leerlingen het samen met jou doen. Opdracht per opdracht.
iv. De derde rij opdrachten moeten de leerlingen het zelf doen. Jij loopt rond en motiveert de leerlingen. Zonder te helpen. Hints geven mag wel: ‘Kijk eens op je Stappenplan? Bij welke stap ben je?’
v. Nu is het zaak om iedere dag een opdracht te geven (hoe klein ook) die ze in hun agenda moeten noteren; oefening baart kunst.

5. Plannen en vrije tijd
Het is belangrijk om je leerlingen ook te leren om hun agenda niet helemaal vol te proppen. Ze hebben tenslotte nog meer te doen en een dag heeft maar een beperkt aantal uren. Dus zij moeten ook leren om de volgende zaken in hun agenda te noteren (weer met een andere kleur).
a. Sport, lessen en clubs
b. Feestjes en verjaardagen.
c. Tv-programma’s die ze echt willen zien
d. Eventueel nog iets anders

6. Controle
Loop in het begin iedere middag op het eind van de schooldag even langs of iedereen alles in zijn of haar agenda heeft genoteerd. Controleer ’s morgen nog een keer. Benadruk daarbij dat je nu nog dagelijks controleert maar over een tijd alleen nog maar steekproeven houdt en aan het eind van het jaar ook dat niet meer doet: het draait om het nemen van je eigen verantwoordelijkheid.

HIER kun je het gehele plan en het stappenplan voor de leerlingen downloaden.