Hoe je stappenplannen inzet om rust in de klas te creëren

Het valt me op dat veel klassen onrustig zijn. Leerlingen zijn geprikkeld, letten constant op elkaar, bemoeien zich met anderen en de leraar en kunnen niet langer dan vier minuten luisteren. De concentratieboog is kort. Daarom leer ik je deze week hoe je stappenplannen inzet om rust in de klas te creëren.

Ik zie leraren worstelen:

  • De klas stil krijgen duurt (te) lang
  • Als ze stil zijn begint er weer één te praten
  • Leerlingen staan zomaar op en gaan aan de wandel
  • Er wordt amper gewerkt door de leerlingen

Het steeds opnieuw ingrijpen duurt soms langer dan de instructie zelf

Ik snap heel goed dat sommige leraren uitgeput zijn na een schooldag. Zoals Juf Dana. ’s Avonds zit ze uitgeteld op de bank. Ze scrolt Feestboek door maar ze ziet niks. Ze heeft amper zin om te koken; ze leeft op maaltijdsalades van de Appie. ’s Morgens staat ze weer moe op. Wel met goede zin, want leerlingen geven je iedere dag weer een nieuwe kans. En ze heeft ook iedere dag lol met haar leerlingen.

Dat houdt Dana op de been

Tijdens ons eerste gesprek ziet ze wit van moeheid. ‘Ik weet niet hoe ik deze groep aan het werk moet krijgen. Ik ben invaljuf nummer 8.’ In de groep van juf Dana ontbreekt structuur. Er zijn geen routines.

Als je (als zoveelste invaller) een klas overneemt, zijn alle regels en routines die ze aan het begin van het schooljaar geleerd hebben spoorloos verdwenen. Soms hangen de klassenregels nog aan de muur, maar niemand houdt zich er meer aan. De enige manier om weer structuur in een klas te krijgen, is door duidelijke regels en routines in te stellen. Dat doe je door het introduceren van stappenplannen.

Niet alles tegelijk: stap voor stap

  1. Je stelt drie regels op. Positief, zonder niet. Je hangt de regels op en verwijst ernaar (met preek en eventueel een consequentie) zodra leerlingen een regel overtreden. Bijvoorbeeld:
    • Ik werk in stilte
    • Ik spreek vriendelijk en beleefd tegen anderen
    • Ik ga voorzichtig om met alle spullen
Laat alle leerlingen commitment geven aan deze regels
  1. Je bedenkt welke routines je wilt hebben in jouw klas. Toilet, waterdrinken, leswisselingen, uitdelen & inleveren, de beurt krijgen, spullen pakken, nakijken, binnenkomen, het lokaal verlaten, opruimen, het geven & krijgen van consequenties, tafel leegmaken, schrijven in je schrift of werkboek, het lokaal netjes houden, instructie krijgen, huiswerk maken, aantekeningen maken, een opdracht uitvoeren, enzovoort. Maak een gedetailleerde lijst en zet de belangrijkste (of de eerste) bovenaan. Daar begin je mee.
  2. Voor iedere routine maak je een stappenplan. Met nummers. Zet ze op een poster. Bedenk maximaal zeven stappen per routine. Liefst drie.
NB: gebruik niet het bord, dat heb je nodig voor andere zaken
  1. Iedere stap beschrijft zichtbaar gedrag van de leerlingen. Een voorbeeld:

Routine 1: de klas binnenkomen

  • Op de gang: ik hang mijn jas tas op, op een vaste plek
  • Bij de deur: ik geeft de juf een hand en zeg goedemorgen
  • Rustig loop ik naar mijn plaats
  • Ik pak zachtjes mijn boek
  • In stilte lees ik tot de timer gaat
  • Mijn boek gaat in stilte in mijn laatje
  • Ik kijk stil naar de juf: de eerste les begint dus ik neem een luisterhouding aan
  1. Je introduceert de posters één voor één. Je neemt pas een volgende routine als de vorige er goed in zit.
  2. Hang de poster in de klas en je vertelt:
    • Om welke routine het gaat
    • Waarom je deze routine wilt zien in de klas
    • Dat je zeker weet dat jouw leerlingen dit kunnen
  3. Ga de routine oefenen met de leerlingen. Je geeft een aantal seconden per stap. Zet een timer. Je oefent minimaal zeven keer, vaker als dat moet.
  4. Geef veel complimenten, maak er een wedstrijd van, beloon de leerlingen.

Het inoefenen van routines kost tijd

Die tijd moet je investeren om de klas rustig en aan het werk te krijgen. Schrap tijdelijk een paar vakken, focus op de basis. Je zult merken dat de leerlingen steeds beter gaan luisteren en rustiger worden.

Ik wens je veel plezier en succes!

Ben jij, net als Juf Dana, de zoveelste invaller en heb je hulp nodig om dit voor elkaar te krijgen? Vraag dan een gratis adviesgesprek aan.

HIER kun je meer lezen over stappenplannen

Wil je weten hoe je stappenplannen ondersteunt met picto’s? Klik dan HIER