Stuur ze er maar uit!

Ken je deze al?
De directeur tegen de invaller: “Stuur ze er maar uit!”
De leraar tegen de klas: “Wie ik nu nog hoor, kan vertrekken!”
De leraar tegen de leerling: “Ga er maar uit! Er uit!!!”

Het is een veel voorkomende consequentie van ongewenst gedrag: eruit sturen. En heel eerlijk gezegd… ik weet niet meer hoeveel ik eruit heb gestuurd in meer dan 30 jaar, maar het zouden er best wel honderd kunnen zijn. Ik heb het niet bijgehouden. Ik wou dat ik dat wel had gedaan, eigenlijk. Achteraf. Ik had dat anders moeten aanpakken, maar ik wist toen nog niet hoe.

Ik zie het nu ook nog steeds gebeuren, als ik achter in de klas zit. Soms ben ik het er mee eens; het kan niet anders, de leerling heeft de verkeerde keuze gemaakt en de consequentie was van tevoren duidelijk. Maar meestal snap ik er niets van. Dan is de leraar het zat, schiet uit zijn slof en stuurt er eentje uit. Zomaar. Dat zegt zo’n leerling dan ook vaak: “waarom?” En vervolgens ontstaat er een strijd, is er een hoop gedoe en is de lestijd om. Zonde. Ik ken leerlingen die volgens mij meer tijd op de gang hebben doorgebracht dan in het klaslokaal. Waarom doen we dat? We sturen leerlingen er uit onmacht uit. Eruit sturen is een noodgreep als je niet weet wat je moet doen. Je bent de regie kwijt. En dat terwijl je als leraar te allen tijde de regie moet houden. Eruit sturen moet een consequentie zijn voor ongewenst gedrag waar een hoop stappen voor zitten. En waar voldoende redenen voor moeten zijn. Onmacht is een slechte reden.

Welke redenen zijn er wel?
1. De leerling heeft een grens overschreden waar geen discussie over mogelijk is. Verbaal of fysiek geweld. Discriminatie. Schelden. Vechten. Dergelijk dingen. Daar is geen waarschuwing mogelijk. Wegsturen is de enige optie.
2. Een leerling is een zo grote stoorzender, dat de andere leerlingen onmogelijk kunnen doen wat ze moeten doen. Je stuurt de leerling eruit om andere leerlingen te beschermen. Er zitten wel stappen voor.
3. Een leerling kiest ervoor om door te gaan met het ongewenste gedrag, ondanks de volgende stappen:

Wat zijn de stappen als een leerling iets doet wat niet mag?
1. Nonverbaal corrigeren. Een blik, langslopen, een gebaar…
2. De leerlingen die goed meedoen een compliment geven.

  1. De leerling onder vier ogen aanspreken op het gedrag. Je benoemt het gedrag en zegt dat je verwacht dat de leerling de keus maakt om gewenst gedrag (en dat benoem je specifiek) te tonen. Je zegt: “dank je wel” en je loopt weg.
  2. Je geeft één waarschuwing, waarin je vertelt dat de leerling kiest voor de consequentie (nl: eruit gestuurd worden) als hij er voor kiest om iets anders te doen wat jij wilt. En jij benoemt duidelijk welk specifieke gedrag je wilt zien.
  3. Natuurlijk is niet alle ongewenst gedrag een keus. Maar het helpt als je de leerling het idee geeft dat hij of zij wel een keuze heeft. Je moedigt de leerling aan om de juiste keuze te maken.

En dan maakt de leerling een verkeerde keuze. Je stuurt hem eruit. Zorg ervoor dat je rustig blijft, duidelijk vertelt wat hij nu moet gaan doen en wanneer hij weer terug mag komen: geef dus een duidelijke tijd aan. Laat de leerling zelf de tijd bijhouden, anders moet je daar ook nog op letten.

Besteedt verder geen tijd en aandacht aan deze leerling. Ga niet in op discussies of uitstelgedrag. Ga gewoon door met je les.

Als de leerling weigert te vertrekken dan kun je:

  1. Zeggen: “Wat fijn dat je er toch voor gekozen hebt om te blijven en mee te doen met de les. Ga zitten, pak je pen en schrijf over wat er op het bord staat.”
  2. Een andere leerling vragen om hulp te halen.
  3. Wachten en helemaal niets zeggen. Alleen maar stevig staan en de leerling aankijken. Armen over elkaar.

Zorg ervoor dat je later altijd de relatie met de leerling weer herstelt. Maak ook afspraken over hoe de leerling de volgende keer het (zichtbare) gewenste gedrag wel kan vertonen.

Toon begrip, maar stel je normen duidelijk. Vertel hoe jij wilt dat het gaat en laat de leerling vertellen hoe hij dat gaat doen.